انتخاب صفحه
شماره 4227 - چهارشنبه 22 دی 1395
شماره های پیشین:

چهره‌ها

22 دی‌؛ به یاد پروفسور ریچارد نلسون فرای
ایران دوست

پروفسور ریچارد نلسون فرای، در ۱۰ ژانویه ۱۹۲۰ در بیرمنگهام، آلاباما  به دنیا آمد. وی  شرق‌شناس و ایران‌شناس برجسته آمریکایی و استاد دانشگاه هاروارد بود. وی نقش مؤثری در پایه‌گذاری «مرکز مطالعات خاورمیانه» دانشگاه هاروارد داشت.او به زبان‌های فارسی، عربی، روسی، آلمانی، فرانسوی، پشتو، ازبک و ترکی مسلط بود .
«ریچارد نلسون فرای» در نوجوانی با مطالعه داستان‌های تاریخی، به شرق و تاریخ آن علاقه‌مند شد. به همین دلیل، همزمان با تحصیل در رشته فلسفه در دانشگاه ایلینوی، در رشته تاریخ نیز به تحصیل پرداخت و زبان‌های عربی و ترکی و همچنین هنرهای اسلامی را آموخت. او پس از آشنایی با «آلبرت اومستد» مجذوب سخنان او درباره کشفیات جدید موسسه شرق‌شناسی در تخت جمشید شد و مطالعات خود را در این زمینه دنبال کرد. پس از گذراندن دوره‌های چین‌شناسی و باستان‌شناسی چین و ژاپن، نزد «محمد سمسار» که مدرک دکتری از دانشگاه پنسیلوانیا داشت، زبان فارسی را آموخت.
فرای به کمک او، کتاب «تاریخ بخارا» اثر نرشخی را ترجمه کرد و همین، به رساله دکتری او در دانشگاه هاروارد تبدیل شد. او در سال‌های ۱۹۴۳ و ۱۹۴۴ میلادی به ایران، افغانستان و هند سفر کرد و در این سفرها به آثار باستانی علاقه زیادی پیدا کرد. فرای از سال 1948 تا 1990 عضو هیئت علمی دانشگاه هاروارد بود و به‌عنوان استاد مهمان در کشورهای مختلف از جمله ایران (شیراز) به تدریس پرداخت. فرای بیش از ۷۰ سال از زندگی‌اش را صرف مطالعه و پژوهش درباره تاریخ و فرهنگ فلات ایران کرد و یکی از آخرین بازماندگان نسل ایران‌شناسان و شرق‌شناسانی چون آرتور کریستین‌سن و آرتور پوپ، رومن گیرشمن و پروفسور آلبرت امستد بود که شرق‌شناسی را در دانشگاه‌های جهان بنیاد  گذاشتند و تألیفات بسیاری درباره‌ فرهنگ و هنر و تاریخ ایران داشتند.
فرای بخاطر زحمات و پژوهشهای شرق‌شناسی و ایران شناسی از مراکز مختلف جوایز متعددی دریافت نموده است. در ایران نیز در چند مناسبت مورد تقدیر قرار گرفته است. در ۲۸ آذر ۱۳۸۲ خورشیدی آیین گرامیداشتی به مناسبت پنج دهه خدمات خستگی ناپذیر پروفسور فرای برجسته‌ترین ایران شناس جهان به همت «جامعه بین‌المللی فرهنگ ایرانی» و «انستیتوی آمریکایی مطالعات ایرانی در دانشگاه کلمبیا» برگزار شد. وی در سال۱۳۸۳، سیزدهمین جایزه ادبی و تاریخی دکتر محمود افشار یزدی، را دریافت کرد. در نوزدهمین جشنواره بین‌المللی خوارزمی در سال 1384 از وی به عنوان  میهمان افتخاری جشنواره و به پاس تلاش‌های وی در شناساندن هر چه بیشتر قلمرو فرهنگی و تاریخی ایران و ایرانیان تقدیر شد.
شادروان دهخدا به سبب علاقه‌مندی فرای به ایرانی شناسی، به او لقب «ایران دوست» داد؛ و فرای در امضای خود این لقب را افزود. فرای همواره یکی از مدافعان نام خلیج فارس بوده است. ریچارد فرای در ۲۷ مارس ۲۰۱۴ درگذشت.  مرگ وی به دلیل وصیتش مبنی بر دفن کردنش در حاشیه زاینده‌رود اصفهان جنجال‌هایی را از سوی برخی ها به همراه داشت. تا آنکه بالاخره خانواده ریچارد نلسون فرای،  سرانجام پس از ۷۳ روز بلاتکلیفی جنازه او را سوزانند، تا پرونده دفن فرای در ایران با سوزاندن پیکر او بسته شد.
درباره دستاوردهای فرهنگی و پژوهشی ريچار فرای، علی دهباشی، پژهشگر حوزه فرهنگ در تهران معتقد است که او از آغازگران شناسايی تاريخ و تمدن ايران در عرصه جهانی است. دهباشی می گوید: «شما کتاب تاريخ بخارا يا کتابی که ايشان راجع به بين النهرين نوشته و ديگر آثارشان را مطالعه کنيد، می‌بينيد که ايران‌شناسی بود که حوزه تمدنی ايران را در پژوهشهای خود درنظر داشت. يک زمينه بسيار مهم دکتر فرای، شناخت حوزه تمدنی تاريخ و فرهنگ ايران از ابتدا تاکنون بوده است.»

لطفا نظر خود را درباره این مطلب بیان نمایید

draggablePen